Để phục hồi một cánh rừng, không chỉ cần những người đi trồng cây

Trồng một cây rừng chỉ mất ít phút, nhưng gây dựng một cánh rừng cần nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Để màu xanh ở lại, không thể thiếu những "mắt xích" bền bỉ từ người dân, chuyên gia, chính quyền đến doanh nghiệp, cùng chung tay và vun đắp. 

Những ngày đầu tháng 7, mưa liên tục trút xuống các sườn đồi ở xã Bình Thuận (Sơn La). Đường vào khu vực trồng rừng trở nên trơn trượt, nhiều đoạn dốc khiến việc vận chuyển cây giống gặp không ít khó khăn. Thế nhưng, từng nhóm người vẫn kiên trì bám đồi, đào hố, đặt cây, lấp đất.

Từ năm 2022, dự án Rừng An lành của Cỏ Mềm đã được triển khai với mục tiêu phục hồi các diện tích rừng bản địa tại những khu vực bị suy giảm, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên rừng. Sau những diện tích đầu tiên tại Ninh Thuận, dự án tiếp tục được mở rộng đến Sơn La từ năm 2024. Đến nay, 12ha rừng đã được phục hồi với hơn 12.000 cây bản địa.

Phục hồi rừng là câu chuyện của sự đồng hành

Nhiều chương trình trồng rừng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân trở thành chủ thể của quá trình phục hồi. 

Bà Cà Thị Ngọc, Quyền Chủ tịch UBND xã Bình Thuận cho biết, việc phục hồi rừng là nhiệm vụ cấp thiết, không chỉ nhằm nâng cao độ che phủ mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững.

Thực tế cho thấy, một cánh rừng chỉ thực sự được hồi sinh khi người dân coi đó là tài sản của chính mình. Nếu người dân là những người ở lại với rừng lâu nhất thì phía sau họ là cả một hệ thống đồng hành. 

Ở góc độ chuyên môn, bà Vũ Thị Bích Hợp, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD) cho rằng, đối với đồng bào miền núi, rừng không đơn thuần là tài nguyên thiên nhiên.

"Rừng là nước. Rừng là đất. Rừng là sinh kế. Và nhiều khi, rừng chính là sự bình yên, an toàn của cả cộng đồng."

Theo bà Hợp, phục hồi rừng không chỉ là trồng thêm cây xanh mà là quá trình lâu dài nhằm phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ nguồn nước, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Sau ba năm triển khai dự án Rừng An lành tại Sơn La, điều khiến đại diện SRD đánh giá cao không chỉ là diện tích rừng được phục hồi mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân và tinh thần cùng chia sẻ trách nhiệm giữa cộng đồng, chính quyền và các đơn vị đồng hành.

Sự thay đổi ấy cũng là lý do các bên quyết định không dừng lại ở những mùa trồng rừng riêng lẻ. Khi những mầm cây đầu tiên đã bén rễ và niềm tin giữa các bên được bồi đắp qua thực tiễn, hành trình phục hồi rừng cũng bước sang một giai đoạn mới: dài hạn hơn, bài bản hơn và hướng đến những giá trị bền vững cho cả thiên nhiên lẫn cộng đồng.

Từ một dự án trồng rừng đến cam kết đồng hành dài hạn

Năm 2026 đánh dấu một bước chuyển mới của dự án Rừng An Lành. Ngày 30/6, Công ty CP Mỹ phẩm Thiên nhiên Cỏ Mềm và SRD đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược giai đoạn 2026 - 2029, với sự chứng kiến và kết nối của IUCN Việt Nam. Theo thỏa thuận, trong ba năm tới, các bên sẽ tiếp tục phục hồi thêm 6 ha rừng, hướng tới quy mô lũy kế khoảng 16 ha với 16.000 cây vào năm 2029.

Bà Nguyễn Thùy Anh, đại diện IUCN Việt Nam (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế) đánh giá, sau hai năm đồng hành, mỗi bên đều phát huy thế mạnh của mình để xây dựng một chương trình hợp tác bền vững. Theo bà, điều tạo nên giá trị của Rừng An Lành là tinh thần phát triển lâu dài, không chạy theo những kết quả ngắn hạn hay hình thức, mà hướng tới những tác động thực chất đối với môi trường và cộng đồng.

Ở phía doanh nghiệp, bà Trịnh Đặng Thuận Thảo, Nhà sáng lập Công ty CP Mỹ phẩm Thiên nhiên Cỏ Mềm cho biết, phát triển bền vững đã được doanh nghiệp xác định ngay từ khi xây dựng sản phẩm và mô hình hoạt động, chứ không phải những chương trình thiện nguyện mang tính thời điểm.

"Chúng tôi hiểu rằng trồng một cái cây chỉ mất vài ngày, nhưng gây dựng một cánh rừng, nuôi lớn và bảo vệ được rừng cần nhiều chục năm với sự đồng lòng của rất nhiều người. Mục tiêu của chúng tôi chưa bao giờ là những con số, mà là cùng SRD, chính quyền và bà con duy trì một mô hình phục hồi rừng bền vững."

Một cây rừng có thể được trồng bởi một người. Nhưng một cánh rừng không thể lớn lên nếu thiếu đi bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi đồng hành ấy. Người dân chăm sóc từng mầm cây. Kiểm lâm bảo vệ những cánh rừng. Chính quyền tạo cơ chế và huy động nguồn lực. Các tổ chức chuyên môn mang đến tri thức, còn doanh nghiệp góp thêm nguồn lực và sự cam kết dài hạn. Mỗi mắt xích đều lặng lẽ làm phần việc của mình.

Và cũng chính khi những mắt xích ấy được kết nối bền chặt, những mầm non hôm nay mới có cơ hội trở thành những cánh rừng xanh của nhiều năm sau.